woj. dolnośląskie · pow. lubański
Krzewie
Małe
Niewielka wieś na Pogórzu Izerskim, u zachodniego skraju Wzniesień Radoniowskich. Kilkadziesiąt domów, spokój i widok na wzgórza — to jej nieoficjalna wizytówka w sieci.
Niewielka wieś na Pogórzu Izerskim, u zachodniego skraju Wzniesień Radoniowskich. Kilkadziesiąt domów, spokój i widok na wzgórza — to jej nieoficjalna wizytówka w sieci.
Ten blok jest dopiero rozstawiany — z czasem będą się tu pojawiać najnowsze wydarzenia, informacje o organizowanych imprezach i lokalnych inicjatywach we wsi i okolicy. Jeśli wiesz o czymś, co powinno się tu znaleźć, dopiszemy to razem — więcej w sekcji „Tablica ogłoszeń” niżej.
Krzewie Małe leży w województwie dolnośląskim, w powiecie lubańskim, w gminie Olszyna — jedno z dziewięciu sołectw tej gminy. Wieś rozciąga się na Pogórzu Izerskim, w zachodniej części Wzniesień Radoniowskich, na wysokości około 285–305 m n.p.m.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa jeleniogórskiego. Przed 1945 rokiem funkcjonowała pod niemiecką nazwą Klein Stöckigt.
To wciąż niewielka, wiejska społeczność — bez sklepu na każdym rogu i korków na drodze, ale z sąsiadami, którzy się znają, i krajobrazem, którego nie da się podrobić.
Głaz narzutowy w Krzewiu Małym to unikalny pomnik przyrody — i prawdopodobnie największy eratyk w całych Sudetach. W przeciwieństwie do większości głazów narzutowych w Polsce, przywlekanych przez lądolód ze Skandynawii, ten składa się z kwarcytów spotykanych w okolicach Bolesławca. Na obecne miejsce trafił w epoce plejstocenu.
Jak tam dojść? Głaz leży ok. 500 m od głównej drogi przez wieś. Jadąc od strony Olszyny, tuż przed pierwszymi zabudowaniami Krzewia Małego, mija się mostek na bezimiennym potoku. Trzeba zejść z drogi i pójść w dół biegu tego meandrującego potoku — po ok. pół kilometra, idąc wzdłuż koryta, głaz pojawia się bezpośrednio przy wodzie, na jej lewym brzegu.
| Liczba mieszkańców (NSP 2021) | 132 |
| Kobiety | 53,0% |
| Mężczyźni | 47,0% |
| Zmiana liczby ludności 2009–2021 | −13,7% |
| Udział w ludności gminy | 2,1% |
| Wiek produkcyjny | 64,4% |
Jak w wielu małych wsiach regionu, liczba mieszkańców w ostatnich latach się zmniejsza — to jeden z powodów, dla których warto budować miejsce, w którym lokalna społeczność może się odnaleźć i zostać w kontakcie, niezależnie od tego, ile osób mieszka tu na stałe.
Dane demograficzne: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021 (GUS).
Kilkanaście kilometrów w każdą stronę od Krzewia Małego kryje się więcej historii, niż mogłoby się wydawać — husyckie oblężenia, szwedzkie szturmy, front drugiej wojny światowej płynący tą samą rzeką, która mija okoliczne wsie, a także filmowcy i przynajmniej jeden gość, którego nie trzeba nikomu przedstawiać.
Husyci bez powodzenia oblegają zamek Czocha (odbity w 1427 r.), niszczą Bożkowice nad Jeziorem Leśniańskim, a w Lubaniu najciężej walczy się o Wieżę Bracką — ostatni punkt oporu miasta.
Szwedzi dwukrotnie szturmują zamek Gryf pod Mirskiem — pierwszy atak (1639) odparto, drugi (1645) skończył się kapitulacją załogi. Lubań przechodzi najazdy szwedzkie w 1639 i 1641.
W ramach operacji dolnośląskiej Armia Czerwona forsuje Bóbr i Kwisę — tę samą rzekę, która płynie kilka kilometrów od Krzewia Małego — łamiąc niemiecką linię obrony na przedpolach Wrocławia.
Zamek Czocha w Suchej (ok. 12 km) to jeden z najczęściej filmowanych zamków w Polsce: sceny do „Wiedźmina” (serial polski i produkcja Netflixa), niemieckiej „Fabryki zła”, kultowych „Gdzie jest generał?” i „Świętej wojny”, a także „Dzikich” (premiera 2026) kręcono właśnie tu.
Niezniszczony w czasie wojny Lubomierz (ok. 11 km) posłużył Sylwestrowi Chęcińskiemu jako plener kultowej trylogii o Kargulu i Pawlaku. Dziś działa tam Muzeum Kargula i Pawlaka.
Według gminy Olszyna w odrestaurowanym zamku Rajsko w Zapuście (niespełna 3 km od Krzewia Małego) wypoczywał Ed Sheeran.
Z zamkiem Czocha wiąże się też nieudowodniona legenda o niemieckiej „twierdzy szyfrów” Abwehry i wizytach konstruktora rakiet V2, Wernhera von Brauna — badacze zamku tej wersji nie potwierdzają, choć plotka wciąż krąży po okolicy.
Krzewie Małe sąsiaduje z kilkoma podobnymi wsiami sołeckimi gminy Olszyna. Kliknij nazwę, aby zobaczyć krótki opis.
Największa z sąsiednich wsi, z własną parafią (erygowaną w 1972 roku) obejmującą kilka okolicznych miejscowości — samo Krzewie Małe pozostaje jednak przy parafii w Olszynie. Dawna szkoła pałacowa z lat 1527–1580, wzniesiona w stylu barokowym, jest wpisana do rejestru zabytków. W Biedrzychowicach warto zobaczyć też kościół parafialny, jeden z częściej fotografowanych obiektów gminy Olszyna.
Mała wieś na Pogórzu Izerskim, na wysokości 310–320 m n.p.m. Ma dziś 44 numery domów, choć część z nich już nie istnieje — jedna z tych miejscowości, w których dawna zabudowa systematycznie się kurczy.
Niemiecka nazwa Gieshübel. Leży w zakolu Kwisy, u północno-zachodniego podnóża Wzniesień Radoniowskich. To jedna z niewielu wsi w gminie, w której mieszka więcej mężczyzn niż kobiet.
Najmniejsza wieś gminy Olszyna, zasiedlona w XVII wieku przez czeskich protestantów uciekających przed kontrreformacją. Na jej terenie stoją sztuczne, neogotyckie ruiny zamku Rajsko z lat 1875–1878, dziś odrestaurowane i działające jako prywatny ośrodek — według gminy Olszyna gościł tu nawet Ed Sheeran.
Leży na Pogórzu Izerskim, kilka kilometrów od Jeziora Złotnickiego i niedaleko ruin zamku Rajsko. Niewielka, spokojna wieś typowa dla tej części gminy.
Niemiecka nazwa Neu Warnsdorf. Leży nad Jeziorem Złotnickim (120 ha) i jest jedną z turystycznych „bram” gminy — domki letniskowe, pola namiotowe i zabytkowy stalowy most z początku XX wieku nad jeziorem.
Do 2004 roku część miasta Olszyna — wyłączona z niego tuż przed nadaniem praw miejskich, między innymi po to, by miasto nie przekroczyło progu 5000 mieszkańców i nie straciło wiejskiego dodatku dla nauczycieli. Zachował się tu zabytkowy zespół pałacowy z XVII wieku.
Niemiecka nazwa Eckersdorf. Leży nad Jeziorem Leśniańskim; zniszczona podczas wojen husyckich w 1431 roku, od lat 70. XX wieku pełni głównie funkcję letniskową — nad zalewem działa ośrodek wypoczynkowy.
Najbliższe miasta — również jako krótkie opisy w wyskakującym okienku:
Siedziba gminy, prawa miejskie od 1 stycznia 2005 roku (niem. Mittel Langenöls). To właśnie tutejsza parafia św. Józefa obejmuje swym zasięgiem także Krzewie Małe. W Olszynie działa Motopark z jednym z największych torów offroadowych w Europie, a pomocniczy kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z 1314 roku uchodzi za najstarszy czynny kościół na Dolnym Śląsku.
Prawa miejskie od 1242 roku (niem. Greiffenberg), dziś ok. 9 tys. mieszkańców. Zachowały się fragmenty murów obronnych z XIV wieku, a w pobliskiej Proszówce stoją malownicze ruiny średniowiecznego zamku Gryf.
Prawa miejskie od 1329 roku (niem. Marklissa). Nad miastem wznosi się Zapora Leśniańska z 1905 roku z jedną z najstarszych czynnych elektrowni wodnych w Polsce, a nad samym jeziorem — zamek Czocha.
Stolica powiatu. Symbolem miasta jest 45-metrowa, XIV-wieczna Wieża Bracka z 1318 roku — jedyna zachowana budowla bramna Lubania, dziś dostępny dla turystów punkt widokowy.
Miasto u stóp Gór Izerskich, prawa miejskie od XIV wieku, historycznie związane z rodem Schaffgotschów i zamkiem Gryf. W okolicznej Krobicy działa geopark z podziemną trasą po dawnych kopalniach cyny.
Jedno z najstarszych miast Dolnego Śląska (prawa miejskie od 1291), niezniszczone podczas II wojny światowej. Znane głównie jako plener kultowej komedii „Sami swoi” — dziś mieści się tu Muzeum Kargula i Pawlaka.
Kameralne uzdrowisko w Górach Izerskich, znane z wód radoczynnych. Całoroczna kolej gondolowa wywozi turystów na Stóg Izerski (1107 m n.p.m.), gdzie od 1924 roku stoi górskie schronisko.
Prawa miejskie od 1233 roku, nadane przez księcia Henryka Brodatego (niem. Naumburg am Queis). W gminie Nowogrodziec leży też znany szerzej zamek Kliczków.
To, co widzisz, jest pierwszą, nieoficjalną wersją strony wsi Krzewie Małe — zebraną z dostępnych w internecie informacji. Docelowo chcemy, żeby stała się czymś więcej: miejscem tworzonym wspólnie z mieszkańcami, nie tylko o wsi.
Jeśli mieszkasz w Krzewiu Małym (albo je znasz) i chcesz coś dodać, poprawić lub podpowiedzieć, co powinno się tu znaleźć — to jest ten moment. Strona rośnie razem z tym, co jej wspólnie dopiszemy.
Otwarci jesteśmy też na współpracę ze sponsorami — lokalnymi firmami, gospodarstwami czy instytucjami, którym zależy na rozwoju tej strony i społeczności wsi. Jeśli chcesz wspierać ten projekt lub się w niego włączyć, napisz do administratora strony (dane w stopce).
w budowie